Arantzatxu

Emakumea naiz?

2007-03-08T15:44:00.000+01:00

Senarra haserratzen denean (nirekin esan nahi dut) gizon moduan portatzen naizela leporatzen dit, hau da, ez naizela oso "emakume". Gaur, martxoak 8, emakumeak eta gizonak bereizten gaituzten topikoez gauza asko entzun ditudala, nire buruaz hausnartu eta ondorio batzuk atera ditut nire emakumetasunaren inguruan.

Pasa den astean entzun nuen emakumeok ez ditugula matematikak gustuko: puntu bat gutxiago niretzat, gaztetan horixe zen nire ikasgai faboritoa. Emakumeok letrazko karrerak aukeratzen ditugu; egia da, kazetaritza egin nuen guztiek ingenieritza bat egin behar nuela esaten zidaten arren (nola marrazten dudan ez zekitelaren seinale...).

Gidatzen dudanean oso "zuhurra" naiz, beharbada beldurtia ere bai; ez dakit errobera aldatzen eta "katua" non dagoen ere ez. Stop guztiak errespetatzen ditut eta interbitenteak erabiltzen ditut errotondoetan. Emakumea, dudarik gabe.

Etxean desordenatua naiz ez naiz sukaldera hurbiltzen eta badira hilabeteak lisatzen ez dudala. Neskame edo mutilmerik ez dudala kontuan hartuta... Etxetik atera naiteke oheak egin gabe dauden arren eta harrikoa egun batetik uzteko gai naiz senarrak egin ez badu. Gizona ote?

Intendentziaz ni arduratzen naiz. Nik jasaten ditut hilarak (kutxetan bereziki). Ikastolaren ardura nirea da eta nik daramatzat semeak leku guztietara. Inoiz ezin badut, mesede berezia balitz bezala eskatu behar diot senarrari... Horiek emakumeen ardurak dira, ondo betetzen ditudanak...

Eskerrak. Gizonezkoa naizela hasia nintzen. Semeak haurtzaindegira eraman ditut, ez dut lan-egunaren murrizketarik eskatu txikiak zirela, lotara noa gauez ateratzen direnean (eta lo seko geratzen naiz), bi egunetara etxetik joan naiteke zer egiten ari diren pentsatu gabe, etxeko zaharrak zaharren egoitzetan primeran daudela uste dut eta ez dut uste seme-alabak etxetik joan behar izatea katastrofea denik, ezta menopausia ere, gauza berriak egiteko aukerak baizik...

Ondorioa. Emakumea banaiz, eta emakume xume eta normala... horrek esan nahi du emakumeari "atxekitzen" zaizkion ezaugarriak direla gaizki daudenak...

Eta gizonari supuestotzat ematen zaizkionak ere bai: senarrak ez du inoiz sukaldea zikintzen...

Sareinak

2007-03-03T19:26:00.000+01:00

Semeak etxetik kanpo daude, lagunekin. Bakarrik geratu naiz. Larunbat arratsalde oso bat niretzat aspaldiko partez. Gauza asko ditut egiteko, baina gogo gutxi. Lo txikia egin dut. Ondoren, ordenagailuaren aurrean jarri eta liburu bat bilatzen hasi naiz. Topatu dut, baina ISBN besterik ez. Inork ez du horretaz hitz egiten, eta nola erosi ez dakit. Betiko liburudendan eskatuko dut eta kitto. Internet galaxian nengoelarik, izarrak izar ibili naiz. Izartxo txiki bat aurkitu dut, feminismoa eta literatura batzen dituen astro txiki bat: sareinak. Beren burua aurkezten dute. Interesgarria, harpidetu naiz; horrela jarraitzeko aukera izango dut. Urteak dira erabaki nuela emakumeen lanak hobestea nire irakurketetan. Ez ditut gizonezkoak baztertzen. Ez naiz hain xinple. Gustuko dut literatura ona. Gizonezkoena ezagutu dut bereziki bide ofizialetan. Emakume gutxi. Orain nik aukeratzen dut, eta emakumeenak irakurtzea hautatu nuen. Ez naiz damutu. Izugarriko lanak topatu ditut. Orain Sareinak ere izango dut lagun hautaketa horretan. Bitartean, ongi-etorriak.

Nostalgia

2007-02-14T09:39:00.000+01:00

Ez zen ideia bera nuen lehenengo aldia, Google-n sartu eta unibertsitate garaiko lagunen izenak jarri, nondik zebiltzan jakiteko gogoz. Egin nuen, Edurnerena besterik ez nuen topatu. Idatzi nion, eskuak dardaka, erantzungo ote zidan galdetuz. Ia hogei urte pasatu dira azkenengo aldiz Algortako tabernan ikusi nuela. Ondoren, lagunek azaldutakoa besterik ez nekien. Gutxi, egia esanda...
Erantzun zidan. Hori bai poza! Posta elektronikoari esker, hasi gara mintzatzen, ahotsik gabeko solasaldi batean. Ia ezinezkoa den bizitza erdiaren laburpena egin diogu elkarri eta partekatu genituen lagunen berri batzuk ere trukatu.
Garai hartan oso lagunak ginen, Euskal Herritik zein Kantabriatik etorritako kuadrila berezia, ia familia txiki bat. Karreran ezagutu genuen elkar, eta Deustun zein San Inazion kokatzen ziren pisuetan bizi ginen...
Gero, bakoitzak bere bidea hartu eta Estatuan zehar sakabanaturik gaude. Gutxi batzuk geratu gara Euskal Herrian lan egiten, egia esan... Eta azken urteotan ia ez genekien zer egiten zuen besteak. Batzuk komunikabideetan agertzen dira, arrakasta lortu dutela seinale. Beste asko, berriz, ez gara hain ospetsuak, nahiz eta nahi genuen tokira heldu, edo ahal izan dugun lekura iritsi ondoren, pozik gaude bizitzark eramandako gunera. Beharbada ez zen aurreikusitakoa, edo amesturikoa..., baina ona da, gurea, egokitutakoa, eraikitakoa, hautatutakoa.
Edurnek poz handiz irakurri zuen nire gutuna (hori dio erantzunean), eta sorpresa itzelaz ere bai. Baina ez zen hor geratu ustekabea. Juanmak idatzi omen dio aste honetan bertan. Nik ez dut Juanmarekin hitz egin, egia esan ez dakit non dagoen. Uste dut Eibarrera itzulia dela, baina ezin ziurtatu. Berrogeikoen nostalgia ote den galdetzen dit Edurnek. Ez dakit, erantzun diot. Nik ez nuen nostalgiaz egin, ez soilik. Iragana ez zen hobea izan. Ezta okerra ere. Iragana, besterik gabe. Joandako denbora, bizirikoa. Ez da itzuliko. Ezta lagun horiek ere ez. Police batzen den arren, gu ez gara berriz elkartuko, bilaturiko asteburu batean ez bada, edo birtualki, asmaturiko Internet honi esker (arma moduan sortu zutela pentsatzea!). Ez gara izango izandakoak, baina bai horien ondorioa.
Orain beste guztiak bilatuko ditut, ea nortzuk topatzen ditudan. Edo, agian, hauxe da sortu beharreko kate baten hasiera, eta beste guztiak agertzen dira; Edurneren bizitzara jotzen dute, eta ate hori ireki eta gero, guztiok sartzen gara nostalgia baino haratago...

Gabon opari bikaina

2006-12-26T10:32:00.000+01:00

Umeak sentitu ditu ohetik. Goizegi da. Ezin dute gehiago itxaron, badaki, berari ere gauza bera gertatzen zitzaion Eguberri goizean. Xurxulatzen diote elkarri: ama ez da haserratuko, ezta? Dagoeneko Olentzero etorri da, gauean entzun dudalako. Ez izan memelo, Olentzero gurasoak dira. Zu ez etorri oraindik, nik ere badut sorpresa bat zuretzat...
Oihu bat entzun du, bat batean. Argia piztu dutelakoan dago, eta den dena ikusi dute. Aiba! dio Oierrek, eta opariak irekitzen hasten da, bere zapata gainean dauden pakete guztiak. Maiderrek ezin sinetsirik dago oraindik. Espero nuen baino askoz gauza gehiago daude hor. Hori bat Olentzero! Hor dago eskatutako PS3, iPod, liburuak...
Amaia zutitzen da, eta hor daude alaba eta semea berari begira. Harrituta daude. Nondik atera duzu hainbeste gauza? - galdetu nahiko liokete, baina ez dira ausartzen.
Amaia bere zapatara hurbiltzen da, eta poliki-poliki gutunazal gorri batean datorren oparia irekitzen du. Abokatuaren gutuna da, Marioren dibortizoaren paperak dakartzana..., urteetan itxoitako oparia. Gabon opari bikaina.

Erantzunik ez

2006-12-14T13:56:00.000+01:00

Gaur berriz idatzi du zerbait. Goiz osoa eman du teklatuaren aurrean, hiztegiak mahai gainean, hitz batzuk jartzen, beste batzuk kentzen; koma bat, hemen; puntua, hor. Polito atera zaio istorioa. Gustura dago. Inork ez du irakurriko, ordea. Inork ez baititu bestearen istorioak leitzen, telebistak esaten ez badu, edo irratiak, edo ondoko lagun batek. Berak, berriz, ezin ditu bere istorioak promozionatu. Eta ez ditu inork ezagutuko. Bakarrik sentitzen da, oso. Sariak pilatzen, metatzen, zaizkio bat bestearen atzetik, baina ez du editorerik aurkitzen. Gutxik ezagutzen duten hizkuntzaz mintzo da. Kasik inork erabiltzen ez dituen berbak dira bereak. Harry Potter idatziko balu, edo Eraztunen Jauna, edo Da Vinci Kidea bezalako testuak... Baina berak ez daki halakoak azaltzen. Eguneroko historiak dira bereak. Edozeini gertatzen zaizkionak... Horiek ez dute interesik, orriak betetzeko beste ezertarako ez dute balio. Sikiera orriak betetzen ditu, egunero zazpi edo..., baina badaki inork ez dituela irakurriko. Eta bakarrik sentitzen da. Zertarako?- galdetzen dio bere buruari-. Zertarako hainbeste esfortzu eta ahalegin, inork ez badaki ezta existitzen garenik ere? Ez du erantzunik, baina aurkituko duelakoan dago, non, noiz eta nola ez dakien arren.

Irrati-gauak

2006-12-06T14:40:00.000+01:00

Irratia piztu zuen. Laugarrenez errepikaturiko keinua zen hura. Oraingoan, emakume baten ahots eztitsua ari zen. Mutil bat ezagutu omen zuen, baina ezkonduta zegoen, eta ez zion bikotekiadeari minik egin. Asuntua ahaz dezan pentsatu zuen Iñigok. Zertara deitu irratira halakorik azaltzeko? Izarak ondo jarri zituen berriz ere. Orfidalak ez zuen efekturik egin eta loa ez zetorren. Hotz sentitu zituen oinak, baina ez zuen manta bila joan nahi. Txisa-gura ere bazuen. Horrela ez zegoen amets egiterik. Gogo kontra, altxatu, komunera joan, eta berriz ere oheratu zen. Ea orain lortzen zuen. Gizon batek hitz egiten zuen orain. Beste gizon batekin maitemindua zegoen, baina ez zuen uste hark berarekin ezer nahiko zuenik. Bere jefea zen. Askotan elkarrekin joaten ziren bidaietara, eta gela berean lo egin. Besteak ez zuen ezer susmatzen, bestela... Arretaz entzun zuen gizonaren kontakizunak, ezaguna egiten zitzaion ahots hura...
Goizeko hamaikak ziren esnatu zenean. Ez zuen gogoratzen noiz harrapatu zuen loak, baina goxo-goxo egin zuen amets. Telefono-hotsak errealitatean jarri zuen. Ander zen. Hegazkina bi ordu barru hartu behar dugu esan zion, zure bila pasako nahiz hemenik ordu erdira...
Orduan konturatu zen, horixe izan zen lo egitera lagundu zion ahotsa, gizon-ahotsa.

Gizon gorilatua

2006-12-04T13:24:00.000+01:00

Atzo hiltzear zeundelako albisteaz oheratu nintzen. Ez pozik, ez pentsa! Ohean hilko zara zu ere bai. Ez dakit bakean hilko zarela. Ez dizut opa. Deabru guztiak zure bila etor daitezen nahiko nuke. Egia esan, Allendek, harmak eskuetan, zu hil izana desiratzen dut. Baina ez zen gertatu. Eta larogaita hamaika urte bete dituzu. Diotenez, azken asteetan damuaren itzala gurutzatu da zure aurretik katu beltza moduan. Uxatu duzu berriz ere...

Gaur, berriz, "egoera egonkorrean larritasunaren barruan" zaudela entzun dut. Eta ahoa indarrez itxi dut eta nire hortzen zarata entzun dut bat bestearen kontra karraska. Mina sentitu dut. Odolaren gizotasuna nabaritu dut ezpainen alboetan, eta malkoak begietatik isurtzen bihotzeraino. "Gaur ere iraungo du diktadoreak" pentsatu dut. Beste egun bat damutzeko, barkamena eskatzeko, egindakoa justifikatzeko, aitortzeko, salatzeko... Ez. Beste egun bat bizi ahal izateko, ongi bizi ere.

Autoan, Victor Jararen ahotsak lagundu nau. Eta irribarretsu sumatu dut bozgailuetatik. Zergatik zaude hain pozik? --galdetu diot--. Hau ere ohean hilko da, familiak babestuta. Eta ohorez lurperatuko dute eta bere biografia goraipatuko dute telebista kateek...". Eta erantzun dit: "Voy a contarles la historia, aunque parezca mentira, de un hombre que nació niño y se convirtió en gorila".

Antza, gorilek ez dute kulparik sentitzen.

Heroinaren bidetik Hieseraino

2006-12-01T13:15:00.000+01:00

1964ko ardo-uzta bikaina izan omen zen, baita 1966koa ere bai..., 1965ean, berriz, oso ongian geratu zen... Aitor jasio zen urtea izan zen. Baby boom-aren garaia zen hura, eta akaso horregatik zazpi arreba-anaien artean laugarrena izan zen. Erdikoa. Aita ,Torokoa; ama, Getariakoa, Donostiako Intxaurrondo auzoan bizi ziren guztiak, Don Bosco auzoan, hiru gela txikiko etxe batean. Aita igeltzero moduan lan egiten zuen; amak, berriz, etxe ondoko eskolako gelak garbitzen zituen arratsaldero, haiek atera eta gero. Apaizen ikastetxe horretan ikasten zuten txikiek, dohainik zitzaien eta; nagusiek, aldiz, Ategorrietako nazionaletan zeuden: neskak neskekin eta mutilak mutilekin...
Garaiz ikasi zuen zer esan nahi zuen langile hitza, langile-auzoa, langile-eskola, langile-itxaropena... Bera ez zen izango gurasoak bezalakoa, urrutirago helduko zen. Noski baietz! Horretarako ikasi behar zuela esaten zion amak, eta berak sinetsi egin zion eta nota bikainak zituen. Apaiz egiteko esan zioten maisuek, eta berak ezetz. Bazituen horiek baino asmo inportanteagoak.
Eta "langilearen semea, unibertsitatera" ohiukatzen ikasi zuen Bidebietako institutuan. Bitartean, gauero ikasten zuen, egunean tailer batean laguntzen zuen eta.
Eta langile-kontzientzia jaio zitzaion, eta egoera iraultzeko grina, eta orduan ez zitzaion hainbeste inporta noraino helduko zen bera, gizarte osoa noruntz zihoan baizik.
Eta militantzia-politikoan sartu zen, eta txakurren aurrean korrika egin zuen, eta kartzelaratu zuten, torturatu, deuseztu, ezabatu...
Nor zen ahaztu zuenean, heroina ezagutu zuen Trinidad Plazako txoko batean. Eta maitemindu. Baina haiena ez zen eman-jasotzeko harremana, batek etengabe eman eta besteak jaso baizik. Eta dena eman zion.: musuak, laztanak, alaba-semeak, gauak, egunak...

Atzo lurperatu genuen. Neumoniak hil du. Nola gerta daitekeen neumoniaz hiltzea dauden aurrerapenekin galdetu du amonak. Eta elkarri begiratuko diogu besteok. Guztiok baitakigu Hiesak hil duela; denok amonak izan ezin..., mingarriegia baitlitzaioke.

Gabonak berriz ere

2006-11-29T10:55:00.000+01:00

...Eta bat batean berriz ere Gabonak. Bazirudien atzo goizean zabaldu genuela urtea eta laister amaituko zaigu. Eroskin konturatu nintzen ni Gabonak gainean genituela... azaroaren lehenego astean. Etzi, aldiz, argi guztiak piztuko dira gure herrietan eta zubia aprobetxatuko dute askok Belema, Olentzeroa eta Zuhaitza jartzeko eta etxea apaintzeko. Dagoeneko, batzuk hasi gara opariak erosten edo, sikiera ikusten eta zer erosiko dugun planeatzen. Semeei esan diet lehen bait lehen egiteko karta, bestela azken unean ibiltzen naiz erosten eta estresatzen naiz. Nik ez ditut Errege gauan egiten, eta, beraz, denbora gutxiago dut tradizio espainiarrari jarraitzen diotenek baino...
Aurten, dena den, nahiko bitxia suertatzen ari zait trantsizio hau (guztioi gertatzen zaigula uste dut), oraindik udako arropa janzten ari naizelako, eta ez ditut praka motzak gorde bada ez bada, batez ere semeenak. Zer esan erosteari buruz. Aurten ez txamarrarik, ez botarik, ez neguko galtzerdirik... Eta geratzen denerako ez ditut erosiko, dagoeneko Urtarrileko beherapenetara arte itxarongo dut eta. Ze ondo, diru gehiago beste gauza batzuetan gastatzeko... Sentitzen duk horretaz bizi diren dendariez, baina ziur nago urrengo denboraldian errekuperatuko dutela. Hostelaritzan, berriz, pozik daude, eta hurbilago ditudanez, asko pozten naiz haiengatik... Ze demontre, dirua gastatu behar da eta ze hoberik lagunekin afaltzera joaten edo terraza batean zerbait goxo-goxo hartzen.
Harira. Gabonak gainean ditugula, kontsumora bultzatzen gaituztela, mezu eztitsuegiak zabaltzen ari direla..., eta, bat batean, beste urte bat igaro dela, eta gu ia konturatu gabe... Sikiera azken hilabete hau disfrutatzen utziko bagintuzte... Baina uste dut ezetz, Hauetan ere bonbardatuko gaituzte aurrekoetan bezala.

Emakumeok

2006-11-24T11:39:00.000+01:00

Euskara ikasten hasi nintzenean ez zitzaidan gutsatu emakumea hitza: kumeak ematen duena esan nahi zuela esan zidan irakasleak. Orduan (eta gaur ere bai) emakumeok umeak emateko baino gehiagorako balio garela pentsatzen nuen/dut.
Orain berriz, asko gustatzen zaidan hitza da. Ez. Ez da ama naizelako. Ama hitzak darama amatasun karga nirean. Emakumea naizelako, baizik. Kume asko eta ezberdinak ematen ditudan emea naizelako(emea ere gustoko ditudan berben artean dut).
Ez dut uste irakurle askorik dudanik, eta haien artean gizon gutxi egongo dira badaude, baina nirekin ez haserratzeko eskatzen dizuet, mutilok. Emeak, emakumeak, andrak, beti gaude zerbait egiten; eta gauza asko egiten dituenak kume asko ditu, egunerokotasunekoak diren arren. Gizonek ere emankorrak dira, noski, eta zalantzarik gabe, baina askotan emakume bat (ama, bikotekidea, neskamea, laguna, idazkaria...) izan behar dute "intendentzia" edo "azpiegitura" prestatzen.
Beste aldetik, emakumeok pentsatzen dugu inoiz ez dela berandu. Luzatu dugu alaba-semeak izateko garaia; unibertsitatean sartzen gara berrogeita hamarrak beteta izan arren (eta lotsatu gabe); ikasketak berreskuratzen ditugu alabak eta semeak ondo "kolokatuta" izan eta gero; idazten ari gara, "oso zaharrak" garela entzun arren; bat batean inoiz egindako kirolak, hobbiak eta ekitaldiak egiten ditugu... Beti emankorrak, emakumeak.
Errekontziliatu naiz hitzarekin, eta generoarekin ere bai. Ez dut gizon bat bezalakoa izan nahi. Ezta haiekin konparatu ere, emakume asko baititut eredutzat izateko, EMAKUMEAK.

Egunak joan dira

2006-11-21T23:59:00.000+01:00

Egunak joan dira,
eta urteak etorri dira,
banan banan beharbada,
baina guztiak batuta jada.

Taupa taupa joan zaizkit
bizitzaren larogeitapikoak,
eta bizi izan naizela aitortu arren,
ez dut heriotzan zentzurik.

Gaur ez dago ezer
izandakoaren lekuan,
eta atzo bero eta hezia zena
hotz eta antzua bihurtu da.

Gauza bakarra eskatzeko,
ez ahaztu nire itzala,
hori baita bizitzeko
dudan modu bakarra.

Agurrak (III)

2006-11-16T14:24:00.000+01:00

Autobus-geltokia, arratsaldeko zortziak. Ilun dago. Euria. Hotza. Autobusean eserita, nire aulkitik agur esaten duten bikoteak (amoranteek, ama-alabek, lagunek... osatutakoak) begiztatzen ditut, eta aspaldian sentitzen ez nuen zirrarak urratzen nau sabelean. Ez dut, ordea, inor agur esateko. Etxean geratu dira, goxo-goxo, argi artifizialaren babesean, noiz itzuliko naizen zain.
Izan baziren adio esaten zidaten garaiak. Oraindik gogoan dut aitari esandako azken agurra -bera autobusean, ni geltokian- berriz itzuliko ez zela jakin gabe. Ez ditut ahaztu Donostiatik Bilbaorako joan-etorrietako hasierapuntu horiek, lagunen zapi zuriak airean, irribarretsu, hurrengo asterarte esanez, etorri zuek nik erantzunez. Bilbaotik mundura abiatze haiek, mutil bati gelditzeko itzuliko naizela promesa egiten niola...
Badute oraindik agur hoien guztien usaina autobus-geltokiek. Tristeak eta zikinak. Horiskak. Eta melankolia-tanta batek estutzen nau eztarrian autobusak bere martxa hasten duenean, inori agur esan ez arren.

Aireportuko agurrak, berriz, aseptikoak dira, zuriak, garbiak, argiak... Ez dago leihoaren ondoan aio esaterik. Ez azkenengo keinua eskuarekin. Ez malkorik gabeko azken negarrik. Polizia-kontroletik haratago ezin lagundu, bakarrik geratzen da bidaiaria. Inguruan begiratzen du, eta bera bezain bakarti dauden beste bidaiarietan erreparatzen du. Guztiek mugikorra dute esku artean: deituko dizut, bai; itzultzen naizenean abisatuko dizut bila etor zaitezen: nahi al duzu ezer erostea dendan? Eta telefonoa hartzeko inpultsoa itotzen du. Esan dizkiote elkarri esan beharreko guztiak.
Hegazkinean eserita, leiho ondoan, ekipajeaz arduratzen den operario dakusa bidaiariak. Eta horrek agur esaten dio, keinu txiki batez, berak soilik ikusi duen mugimendu ñiminoa. Ez dio inoiz berriz ikusiko. Itzultzeko promesa eskatu dion neska kubatarrak ere ez.

Agur, hego haizea, agur!

2006-10-27T12:52:00.000+02:00

Buruko mina, nekea oinetan, izerdi-usaina, eltxoak... , den denak kexarik gabe jasaten ditut hego haizearen truke. Gusatzen zait hego haizea. Hego-haizea ero haizea. Beroa, egukia, argitasuna nahiago ditut udazkeneko egun grisak baino. Gutxienetarikoa naiz, badakit, "rara avis" bat, baina halan da, NIRI HEGO HAIZEA GUSTATZEN ZAIT. Esanda dago. Hau anormala dela, ez dela osasuntsua eta halakoak esaten dituzuen bitartean, nik disfrutatzen dudala aitortu behar dut. Iraila amaitu zenean udazkenak aurreratutako negua ekarriko zigun beldur negoen, baina azaroa hastear dagoenean, txanklak, tiranteak eta hondartzako toallak ez ditut baztertu. Udako arropa kutxetatik atera behar izan ditut berriz ere eta beherapenetan hurrengo denboraldirako erositako bainu-jantziak estrenatu. Zoriontsua naiz. Euriak kikiltzen nau eta eguzkiak, berriz, kriston martxa eta bizipoza ematen dit. Euria ez da guztion gustura jaurtitzen...

Beraz, nire homenaldi txiki eta xumea hegoaldetik datorren haizeari. Eta pena handiz esango dizut agur. Hemendik gutxira, berriz ere euriak hoztuko nau egun osoan; berogailuak etxeko giroa trinkotuko du; aterkiek ibilaldiak oztopatuko dituzte; neguko arropek desioak amatatuko... Hotzak eta hezitasunak harrapatuko gaituzte, eta berriz ere gure bizitzak grisak bihurtuko dira, ilunak eta tristeak..., heltzen beranduko den udaberriaren zain.

Ez diot neguari alde ona ikusten. Hotza heldu bezain pronto, gorputz osoa txiki-txiki egiten zaidala nabaritzen dut, eta armairuan sartzeko gogoa izaten dut, alkanfor bolek gordeta, kutxa itxian lotan, inora joan gabe, lanik egin barik, egunen batean eguzkiak bisita nezan itxoiten dudan bitartean.

Elurra irristakorra da, txingorrak dena apurtzen du, iparhaizeak dena izozten eta euriak asteburuko planak zapuzten... Gauza bakarra izugarri polita dago neguan, ordea: begiak itxi eta ikusten dudan Donostiako itsas gris bortitza Mompas-eko harkaitzen kontra; Galeako puntan amaldegiarekin talka egiten duten olatuen aparra edota Matxitxako parean itsas-ontziak kulunkatzen dituen mareak.

Zoritzarreko legatua

2006-10-24T13:55:00.000+02:00

Ilun iluna dago. Beldur naiz. Ez dut ezer ikusten. Jendeak alde egin du. Bakarrik utzi naute. Oihukatzen saiatu arren, ez da nire ahotsa entzuten; hots bat ere ez da sortzen eztarritik. Estu-estua sentitzen dut lepoa. Eskuak ere ezin ditut mugitu, ezta atzamar bat ere ez. Oinek berunezkoak bihurtu dira eta ezin...

Isiltasuna dago inguruan. Ez dago zaratarik. Umeen oihuak entzuten saiatzen naiz, baina ezin. Autoak ere ez ditut aditzen, eta arratsaldeko ordubiak dira... Jendea ez dabil kaletik? Ez dago inor? Nora joan dira guztiak?

Lasaitu hadi! Zerbait usainduko dut laster. Nire gorputza ez dut sentitzen, ordea. Orain nahi ditut kirats guztiak: arrainena, kearena, izerdiarena... Baina ez daude. Ez ditut aurkitzen. Ezezagunik ere ez.

Larritzen hasia naiz, inoiz ez bezala urduritzen. Ukitzen nauen arropak ez dut sentitzen soinean. Baina ez nago biluzik, hotzak ez bainau laztantzen, ezta aireak ere.

Zentzumen bat ez dut galduta, zaporea sentitu ahal dut ahoan. Gazi -goxoa da, trinkoa, oso trinkoa. Odola da. Odola sentitzen dut. Beroa, gorria, ustela, hortzen artean jariotzen... Bizirik dago odola.

Eta bizirik dagoen bakarra da. Ni hila bainago. Eraila...
Azkenengo hatza joan zait bizitzarekin batera.
Hil naute.
Hil nau.
Eta hemen naiz, gorpu.
Dena kendu didate.
Hustu dit.
Ikusi, ukitu, higitu, eta aditu ahal nuen guztia.

Ez dut berriz sentituko; ez laztanik, ez musurik, ez larrurik, ez ...

Ohartarazi zidan "edo nirekin edo inorekin; niretzat edo inorentzat; ni edo inor".

Orain hilda nago. Eta ezin ezer sentitu, ezta gorrotorik ere. Hori nire etxekoei uzten diet.

Geroa hautatu

2006-10-19T11:06:00.000+02:00

Seme txikia kezkatuta dago, etorkizunak kezka sortzen dio. Pilotoa izatea gustatuko litzaioke... Atzo, ingenieroa izan nahi zuen, eta bihar... nork daki!! Aldakorra da, bai, baina gauza bat du oso argi. Berak aukeratu nahi du geroan egingo duena: lanbidea, bikotekidea, etxea, herria, aberria... Txinan bizi nahi zuela zioen duela urte batzuk, orain Australiara joango dela dio. Galdetzen didanean, baietz erantzuten diot, ahal izango duela, nahi izango duena izango dela... Hala ere, ez dut nahi urte batzuk barru gezurra esan izana lepora diezadan, eta batzuetan, bizitzak aurreikusi ez genituen bideetatik eramaten gaituela esaten diot. Gauzak ez dira beti nahi dugun moduan ateratzen. Eta bide ezberdinetatik aukeratu beharrean, bere ibilbide propioa hautatu nahi bazuen, oso argi izan behar duela zer nahi duen eta hori lortzeko burrukatu, hau da, ikasi, lan egin... jo ta ke lortu arte. Begiak zabal-zabalik entzuten zuen esaten niona, eta gehiagi estutzen ari nintzaiola konturatu nintzen, eta ez urduritzeko esan nion, ikusiko duzu, oraindik gaztea zara gauza horiek ikusteko... Badakit ez dela lasaitu, eta noizbehinka galdetzen dit ea erraza den jakitea zen iznago den zure bikotekidea edo lan egokia aukeratu duzun (batzuetan honetan edo horretan ea ondo kobratzen den itaundu egiten dit...) eta kezkaturik dago ea dirua izango duen etxetik alde egiteko edo, ez balu, ea nik jatekorik emango niokeen...
Eta irribarretsu denari baietz, lagunduko diogula, hutsera salto egin beharrik ez dagoela esaten diot. Eta bide batez orain arte egin dudan ibilbideaz erreparatzen dut, eta gauzak ondo joan zaizkidala pentsatzen dut. Hobeto joan ahal izan zitezkeela, seguru baietz. Aukera batzuk gaizki egin nituela, noski. Baita hautatutako bideari jarraitzeko pribilegioa izan dut, dudarik gabe, kostata hala ere. Bizitzak eraman nau batzuetan, eta nahi izan dudan guztia egin ahal ez badut ere "nahi ez dudana ez egiteko eskubidea" izan dut.
Eta hori da semeari irakatsi nahi diodana, beharbada ezin izango dituela amets guztiak bete, baina inork erabaki ez dezan egingo duena.

Egun urdinak

2006-10-02T15:10:00.000+02:00

Egun batzuk urdinak dira. Gaur, adibidez. Ez horia, ez grisa, ezta gorria ere. Urdina. Bali anitzeko kolorea da urdina. Itxusien margoa diote. Liteke. Gustatzen zait niri urdina. Baina ez dut uste itxusia naizenik. Ez ditut hogei urte, baina denborak ez nau zimurtu. Ez naiz zaharra, batzuetan ispiluak itzultzen didan irudi horrek ematen duen arren. Hirurogeita hamar urte. Asko da, eta hain gaztea sentitzen naiz. Libre naiz. Gozatzeko aske. Eta gozatzen dut. Baina denbora amaitzen zaidala iruditzen zait batzuetan. "Ez dago beste minutu bat gehiago bizi ez duen zaharrik, ezta hurrengo instant batean hiltzeko libre dagoen gazterik". Baina agortzen zait denbora. Bilobei begiratzen diet eta haiek duten denbora izatea gustatuko litzaidake. Orain dakidan guztiarekin, noski. Haiek egingo dituzten erroreez salbu. Ezin. Haiek dezatela denbora. Eta bizi daitezen. Ni bizi izan naiz. Oraindik, berriz, bizitzeko asko daukat. Eta biziko dut. Eta heriotzak harrapatuko nauenean, itxoiteko esango diot. Ez du egingo, ordea. Bizitzaren patua omen da... Ala ez. Horren itxaropenak, aldiz, ez nau geldiaraziko. Ez naiz bidean geratuko bizitzeke legokeen beste horren zain. Dudan jakintza guztia eraman ahalko banu... Hemen utzi behar badut poesia bihurtuta utziko dut nire ondorengoen gogoetan.

Urdina da eguna gaur. Hotza eta hezia, baina kolore bizikoa...

Hemen naiz eta ez naiz joango

2006-09-26T18:38:00.000+02:00

Zerbait egiteari utzen diozunean, oso zaila da berriro hartzea; aurreko martxa esan nahi dut. Igeriketari utzi diot, eta lehen egunero eginbehar nuen zerbait zen bezalaxe, orain ez dut gogorik. Behartuko dut nire burua eta bihar hasiko naizela diot. Bihar. Baina ez da bihar hori inoiz heltzen. Egingo dut, "eingo et", baina alferkeriaz edo... egin barik. Gauza bera gertatu zait blogarekin eta hiltzen utzi dut ezer egin gabe, Eta egunero bihar idatziko dudala diot. Ba..., heldu da, gaur da bihar eta ez dut berriz ere atzeratuko. Hasi naiz. Hemen naiz eta honako honetan ez naiz joango, are gehiago, behartuko dut hainbeste gustatzen zaidana egitera. Beharbada ez duzu sinesten. Ez da zure errua. Neuk ere ez nuke sinestuko. Frogatu beharko dut hau ez dela egun bakarreko konpromisoa; astelehenean hasi eta asteartean uzten ditudan dieta miragarri horiek bezalaxe. Zennbat gauza uzten ditut geroko. Amak esaten zidan ez nintzela bat ere konstante, saltoka egiten nituela gauzak, gaur gogotsu eta bihar alfer. Zuri ere gertatzen zaiuzula dinozu. Horrek ez nau zuritzen, baina eskerrik asko elkartasun keinu horregatik. Emakumeok lan handia dugula aitxakitzen dugu holakoetan. Erdi-egia eta gezur-erdia da hori. Denbora gutxi, bai, baina ordu asko galduta. Ez naiz hondartzan igaro ditudan horietaz ari. Horiek ez ditut galdutzat ematen. Pilak kargatzen ditut. Energia behar dut, teilatuan dituzun plaka horiek bezalaxe. Beste denbora horretaz ari naiz, hor etzanda, telebista ikusten pasatzen ditudan tarte horietaz. Erridikulua iruditzen zait batzuetan, hor nagoela inork (gizon batek gehinetan) pentsaturiko eta interesatzen ez zaidan hori iresten... Ezertarako.

Dena den irakurtzeko parada izan dut. Ecce Homo irakurri dut. Ez nau indiferente utzi. Ez nau Nerea eta Biok harrapatu ninduen bezala harrapatu. Gizonezkoak oso ongi definituta daudela uste dut; emakumeak, berriz, ez. Poliedrikoak gara, alde askotakoak, eta lauak ikusi ditut agertzen diren biak. Baina zer pentsatzekoa eman dit liburuak. Udan ere Irigoyenen Babilonia irakurri dut. Badakit ez dela azken momentuko betseller bat (ez dakit horrela idazten den ala ez, baina bost), baina izugarri gustatu zait. Beste asko ere irakurri ditut uda honetan...; batzuk ezin izan ditut amaitu. (Zahartzen ari naizen seinale; lehen oso-osorik irakurtzen nituen, gustatu ala ez... Hori bai, oraindik liburua hasi aurretik azken orrialdea irakurtzen dut... Zergatik ez? Nork dio ezin dudala nahi dudan tokitik hasi?).

Liburuak irakurtzea ez da denbora galtzea, zuk kontrakoa uste arren. Beste bizitza bat bizi daiteke une batez. Azalatik gurutzatu eta bat-batean beste usainak, soinuak eta koloreak hurbiltzen zaizkizu. Eta ordu batzuetan I?akirekin haserre dagoen hura zara zu, edo karlistekin burrukatu zuen gizona, edo akelarrean maiteminduriko sorgina... Eta idazleak istorioari emandako amaiera gustatu ez eta beste The end bilatzen duzu. Nork ukatzen dizu eskubide hori? Protagonisten bizitzak luzatu ahal ditut nahi nadut, edo beste mundu batera eraman... Eta batzuk hemen idatziko ditut. Nahi baduzu zuk irakur ditzan.

Bihar arte, beraz. Hemen jarraituko dut eta.

Denbora falta

2006-03-30T14:11:00.000+02:00

Nire asmoak onak ziren, baina ezin denean ezin da. Bi hitz esateko hemen jarraitzen dudala eta segitzeko asmoa dudala, ez dudala utzi. Istorio asko datoz egunero niregana ea nork kontatzen dituen zain. Oporrak berehala helduko dira eta orduan idatziko dudala espero dut, edo hori da nik dudan plana: idatzi eta idatzi eta idatzi... Batzuei opor tristeak irudituko zaizkie, baina hori da egin nahi dudana, eta ez inora joan... Badirudi hori dela egin behar duguna, kanpora joan, ihes egin... Neuk kontrakoa hautatu dut, aldiz, nire barrurainoko bidea egin, eta egiteko denborarik ez dudana egin, gehien gustatzen zaidan hori, idaztea alegia. Tartean Lauraren Ecce Homo irakurtzeko parada izatea gustatuko litzaidake.

Emakume bat blogean (III)

2006-02-23T12:10:00.000+01:00

(...) Iseka-keinu hori ongi ezagutzen du Arantzatxuk. Ez da horrela begiratzen dion lehenengo aldia. Lehen, egiten ari zena gaizki zegoelaren sentsatzioa sortzen aupegiera horrek. Orain, berriz, ez dio axola. Burla dadin. Bost. Aitarenean ezagutu zuen lehenengoz irribarre maltzur hori. Ez zen desafiatzen ausartzen orduan; egun bai, erronkarik ez daoen arren. Tontakeria iruditzen zaiola? Berdin dio. "Tant pis pour lui" pentsatzen du. Ahotara datorkio oraindik ahaztu ez dituen frantses apurrak, ikasketekin batera baztertutakoa. Dena aparkatu zuen familia zaintzeko. Ez da kexatzen. Merezi izan du. Semea eta alaba zoragarriak dira, eta horrek frustrazio guztiak ahantziarazten dizkio. Umeak, berriz, kozkortu dira, eta bere garaia heldu da....
-- Blog bat idazten galtzen duzu denbora. Hori zortea zuena, etxeko andreena! Nahi duzuen denbora osoa duzue zuzentzat. Lanera joan beharko bazenu..., bulego edo lantegi batean sartuta ikustea gustatuko litzaidake...
Zahar, berri. Ezagutzen zuen abesti hori; etxean entzunda zuen, protagonista beste batzuk ziren arren. Berari ez litzaioke gertatuko agindu zion bere buruari... Ze tuntuna! Dena den, ez da zoritxarreko sentitzen. Zoriontsua da, eta lasai dago. Koldobikak idatzi dio berriz ere. Oso lanpeturik egon omen da, eta horregatik ez du idatzi, baina irakurri, bai egunero leitzen du bloga. Berarentzat idazteak beste zentzu bat ematen dio izkribuari. Beste aldean norbait dagoela jakiteak beste dimentsio bat ematen dio azalpenari. Egia esan, hasi zenean ez zuen bere barruan zuena azaleratzea bestelako asmorik. Semeak soilik zuen blogaren berri, egiten lagundu ziolako... Publiko egin izanaz pozik dago, ordea, senarraren iruzkin iraingarrien gainetik, "...tximinuaren txalo edo txistuei kasurik ez" zioen kontaerak...

Berrogeiko krisia ote?

2006-02-21T09:23:00.000+01:00

Atzera begira eseri naiz gaurkoan,
berrogeiko kalearen ertzean,
eta denbora ziztu bizian joan zait,
eta urteak egunez egun galdu ditut,
eta egunek mendeetan iraun dute...
Eta orduka garaturiko istorioak,
segundutan irabazitako gerrak,
hamarrenetan gertaturiko penak
batu ditut hasperen batean,
infinitoruntz luzaturikoa,
instant batean amaitutakoa.
Eta jainkosa baten eztula
izatearen deusak izutu nau.
Hauts-izpi baten oroitzapena naiz, ordea,
laburra bezain betea.

40 urteko emakume blogari

2006-02-20T14:43:00.000+01:00

Messenger-en bidez nirekin kotileatzen duen lagun batek ohartarazi dit: Elenak dio berea dela 40 urteko emakume batek egindako blog bakarra: Izan eta esan. Ez zait inporta, titulu hori nahi badu, berarentzat. Neuk ez diot meritoa ikusten horri. 50ekoak eta 60koak izango dira ere bai, noski baietz. Adinak egiten gaitu ausartago emakumeok. Emakume asko (ez dakit ni tartean nagoen ala ez) dena utzi izan behar dute geroago egiteko, beti geroago utzi, beste lehentasunek kateatuta, eta 40 urtekin hasten dira (gara) idazten, antzezten, abesten... Gizonezko batek beti esango digu "zaharrak" garela hasteko, baina, zorionez, baditugu beste asko miresten gaituenak, beste askok ametsak uzten dituztenean guk hartu eta ekin diegulako. Eta adierazbide bikaina da blog-a horretarako. Etxetik, lanetik, anonimatotasunak gordeta, idazteko aukera ematen digu, atez ate lekutxo bat eskatu behar barik.
Horregatik asko garela pentsatu nahi dut, eta adin askotakoak, eta asmo anitzekoak..., eta guztien istorioak eta historiak ezagutu nahi ditut, besteak beste literatura matxistaz nazkatuta nagoelako, diskurtsoen handikeriaz nazkatuta nagoelako, eta eguneroko bizitzaren pasadizoak gustuko ditudalako, eta 60 edo 70 urteko emakume baten begietan margo askotako bizitza dakusadalako, inoiz azalaratzeko prest, baina inoren interesa piztu gabe.
Duela hilabete ekin nion blog honi, eta egia esan egunero idazteko asmoa nuen, eta barruan dudan asmo literarioa asetu, eta nire istorioak azaldu, inoiz argitaratuko ez zirenak..., baina azkenean lehentasun handiko betebeharrek lotzen naute, eta ezin idatzi buruan badabilzkidan istorio horiek guztiak, emakumeenak gehienak, emakume baten ondoan dauden gizonenak gutxitan...
Orain, Elena hain bakarrik senti ez dadin, hemen nagoela esan nahi diot. Nik iaz bete nituen 40 urte, beraz, 41era abiatzen naiz..., eta badut zer kontatu eta non. Falta zait denbora.

Emakume bat blogean (II)

2006-01-13T12:46:00.000+01:00

Gaur, Arantzatzu esnatu da bereziki pozik. Bihozkada bat dabilkio bueltaka. Ez daki zergatik, baina zerbait gertatzear dagoela susmatzen du barru-barruan. Ainhoa eta Iker ikastolara eraman eta gero etxeratu da kafetegiatik pasatu gabe. Lagunek ez dute faltan botako, eta bere ausentzia nabarituz gero, barkatuko diote, beti onartzen baitizkiote hutsak azalpenik eskatu gabe. Kafearen lagunak diren arren, aspaldiko adiskide ematen dute. Antzeko arazoak, asmoak eta nahiak dituzten emakumeak direlako izango da... Etxean dagoela, egin beharrekoak inoiz baino azkarrago amaitu eta blogera sartu da. Ez dago iruzkinik. Inork ez du erantzun.

Desilusioa itzela sentitu du, eta ez da ezer idazteko gai izan. Astebete igaro da Koldobika sinatzen duenak idatzi zionetik. Oso gustoko izan omen zuen idatziriko ipuina, nahiz eta zuzendu dion. Zirrara berezia sentitu zuen ezagutzen ez zuen horren komentarioa irakurri zuenean. Ez zuen imajinatzen irakurlerik zuenik. Bazekien blog baten helburua horixe zela: norberaren ideiak, asmoak, lanak, fantasiak, irudiak... munduratzea eta, bide batez, besteak sartzera gonbidatzea. Abstraktuan hori onartu ahal zuen, baina ez zuen benetan sinesten. Nola litzateke emakume heldu baten idazkiak inori interesatzea? Ustekabeko irakurle hori ezagutzeko irrikitan zegoen. Koldobika -seguru aski hura ez zen benetako izena- anbiguoa zen, oso. Emakumea zitekeen edo gizona; gaztea, zaharra, garaia, baxua, polita, itxusia... Bere lehenengo irakurlea. Bakarra...

Orain, berriz, bakarrik sentitzen da, ozeanoan galdutako naufragoa. Ura inguruan du. Ura, besterik ez. Bat-batean abandonatu dutela sentitzen du. Aste osoan zehar Koldobika horrek lagunduta ibili da kalean zehar; etxeko sukaldean izan du begira bazkaria prestatzen zuen, harrikoa egiten zuen bitartean. Bat-batean, ez dago. Alde egin du. Eta isiltasuna nabaria da egongelan, eta iluntasuna dagoela konturatu da Arantzatzu.

Ordenagailua itzali du. Ez du ezer idatzi. Total, zertarako? Norentzako? Nori inporta zaizkio emakume heldu baten bizipenak?

Agurrak (II)

2006-01-12T09:43:00.001+01:00

Sentimendu gazi-gozoa zen hura. Txiki-txikitatik desiratzen zuen ikastera joatea. Aitak ezinezkoa zela esan zion arren, ez zuen etsi. Bihar ezin bazen, etzi egingo zuen. Eskerrak zoriak bidea erraztu zuela (zenbatetan zortea gurutzatzen zen bere bizitzan!). Baina orain zalantzak zituen. Beldurra. Izutuak ez zion uzten momentua disfrutatzen. Autobusean zegoen. Mundu berri bat zabaltzen zitzaion: gurasorik gabe, lagunik gabe, hiririk gabe... Aberri gabekoa izango zen herri berri batean, hain hurbil eta, aldi berean, milaka kilometrotara.

Emozioak estutzen zuenean bezala, korapilo batek eztarria ixten zion, eta arnas egiteko gai ez zela izango, eta bertan hilko zela nabaritzen zuen. Ez. Zegoeneko bazekien hori ez zela inoiz gertatzen... Eta honako honetan gertatuko balitz? Benetan hilko balitz? Gazteegia zen oraindik. Errore ikaragarria izango zen hiltzea. Hainbestetan amestutakoa behin gertatu eta akabatu? Tragikoa benetan. Ez...

Autobusa abian jarri zen. Amarako geltokian, ama-aita eta Bego, bere lagun mina, agur esaten. Ez zuen negar egingo, ez zuen eskubiderik. "Amaia --esan zion amak-- aita eta biok dena kontuan hartu eta gero, Bilbora joan zaitezela erabaki dugu. Ez kezkatu gehiegi diruaz, konponduko gara. Kazetaritza egin nahi duzu, ezta? Ikasi asko, bekak lortu eta utzi gainentzekoa gure esku". Orain ezin zien esan beldurrak helduta zegoela, haien ondoan geratu nahi zela, ez zuela haurtzaroa guztiz amaitu izana nahi, etxean nahi zuela, ahizpa-nebekin, jakin baitzekien ez zela itzuliko, hiri berriak betiko harrapatuko zuela, hori izaten baita norberak jarritako helmugen patua.

Gaur ere duela hogei urte sentituriko min gazi-gozoak bihotza heltzen dio autobusa abian jartzen den bakoitzean. Bilbotik mundura, Donostiatik etxera edo edozein puntutik itzultzeko bidean..., beti ikusten du hamazortzi urteko neska gazte hori agur esaten; izandakoari, izango ez zenari eta izan ahal zenari adio esaten. Askotan etxeratu arren, ez zen inoiz etxera itzuli. Geratzeko, sekula ez.

Emakume bat blogean (I)

2006-01-10T11:13:00.000+01:00

Emakumeak bazuen oso bizitza errutinarioa. Egunero, esnatu eta berehala, gosaria prestatu eta seme-alabak iratzartzen zuen. Etxea txukundu. Umeak ikastetxera eraman, lagunekin kafea hartu eta lanera. Lanean zazpi ordu eman eta gero, berriz ere umeak jaso (orain eskolatik) eta etxera. Etxeratzerakoan maite ez zuen senarra pairatzen zuen eta, gero eta gutxiagotan, berarekin oheratzen zen eguna amaitu bezain pronto. Batzuetan telebista ikusten zuen eta, tarteka, beti zeukan labor bat egin beharra (prakak josi, puntua egin, hurrengo eguneko janaria prestatu). Zoriontsua zen. Lasaitasunak, ohikotasunak, ezagunak ematen duen zoriona (edo antzeko zerbait) zen berea.

Seme nagusiaren etxeko lan batek, berriz, ireki zuen beste mundu bat emakumearentzat.

(...) Bere bizitzak bira eman zuen. Bazuen beste existentzia bat, birtualagoa, baina bezain erreala. Eta emozionanteagoa (...)

Bi bizitza batean, bata egunerokoan eta bestea blogean. Guztion eskura dagoen aukera den arren, Arantzatxuri heldu zitzaion. Bi ziren, eta bat. Bat bitan...

Agurrak (I)

2006-01-09T11:26:00.000+01:00

Esku batek bihotzak estutzen ziola sentitu zuen. Beharbada horixe zen egin beharrekoa. Guztiek esaten bazuten, egia izango zen. Berak zer zekien horretaz? Hogei urte besterik ez zuen, eta frogatuta zeukan erratzen zela. Honetan gurasoek esandakoa beteko zuen, erantzun gabe. Obeidituko zien protesta barik. Aurrekoan, ez zien kasurik egin eta dagoeneko damututa zegoen, eta ondo penatuta, gainera.

"Gizonezkoek egin didate nire min gehien. Horiek izan ziren nire arazoen erantzule nagusiak" esango zidan izebak behin. Nik ez nuen zalantzan jartzen, hala izango zen. Zergatik ez? Baina errezegia iruditzen zitzaidan garai horretan gizonezkoei erru guztiak leporatzea -orain, ez. Baina hori beste arazoa da-. "Jaio nintzenean ohartarazi zidan amak, edertasunak galduko ninduela, eta horrela izan zen, tamalez".

Etxerako bidean ez zion batere axola gurasoek esandakoa egia bihurtu izana. Ez zuen garrantzirik hainbeste maite zuen hori ezkonduta zegoela jakiteak. Ez zuen errurik sentitzen hemeretzi urteko ama izateagatik, ezkongabea izateagatik, senarrik gabeko ama bilakatzeagatik... Barru-barruan sentitzen zuen bakarra hutsunea zen, sekula sentitu ez zuen modukoa. Haur bat zeramala jakin zuenean galtzea desiratu zuen, beste gogorik ez zuen. Baina, orain, umea seaskan utzi berri zuenean sabela urratzen ziotela sentitzen zuen pausu bakoitzean, oin bat aurrera bidaltzen zuen bakoitzean. Hurrengoan, kasurik egin ez eta buelta eman dezatela desiratzen zuen, baina aurreruntz jarraitu zuten. Gorago, berriz, malkoek bidea lausatzen zuten eta negarrak magalean kulunkatzen ziren.

Guillermok lasai eta zoriontsu lo egiten zuen seaskan.